08 Juin

Los corses d’occitan fan lor pub sul net

Una seria de videos balha la paraula a d’ancians escolans d’occitan.

 

Es una iniciativa venguda de Peiregòrd que podrà beneficiar a l’ensenhament de l’occitan dins son ensem. La crisi sanitària empachèt gaireben totes los professors d’anar promòure lors corses dins los collègis e las escòlas. Ja que la refòrma dau licèu e las restriccions budgetàrias fondon los effectius, se crenta una dintrada catastrofica. Pasmens, gràcias a las videos realizadas per d’ancians escolans d’occitan, se podrà far un pauc de reclama en linha. Aqueles joves, qu’an uòi entre 18 e 20 ans, explican çò que lor portèt l’apprentissatge de l’occitan. Aquela lenga la pòrtan amb eles, ne son uróses emai fièrs. L’un daus joves conta cossí la lenga d’òc li facilita la vida, ara que demòra en Catalonha ; un autre explica qu’aquela classa li dubriguèt las pòrtas d’una formacion linguistica « selectiva » a l’universitat ; una joina ditz que per ela lo cors d’occitan èra una oxigenacion dau quotidian ; una autra encara parla de sa percepcion de las culturas, de la diversitat que cambièt mercés a la lenga d’òc. Una plaidejada per l’aprentissatge de l’occitan que foguèt realizada gràcias a l’ajuda de l’Ofici Public de la Lenga Occitana.

07 Juin

L’Educacion Nacionala organisa l’uniformizacion « in english »

La politica de renforçament de l’anglés en classa se fai au prejudici de las autras lengas.

Es lo « remix » d’un vièlh repic. Mas ongan, lo ritme es daus mai sostenguts – sembla de drum and bass ministeriau. L’Educacion Nacionala a dempuòi longtemps lo sòmi que los enfants francéses siagan bilingües en anglés. En 2008 ja, Xavier Darcos trompetava dins los medias aquel objectiu pels escolans « a la fin de lor escolaritat obligatòria ». Lo jornau occitan La Setmana s’èra regaudit amb ironia de la mòrt de l’article 2 de la constitucion que ditz que sol « lo francés es lenga de la Republica ». Per complir son objectiu, Darcos prepausava « d’estagis d’anglés orau intensius » pendent las vacanças. Fau ben reconéisser que Jean-Michel Blanquer se balha mai de mejans. Dins un comunicat publicat lo 2 de junh, la Federacion daus Ensenhaires de Lenga e Cultura d’Òc (Felco) balha la tièra de las mesuras presas pel mèstre de la carrièra de Grenelle dempuòi la debuta de l’an:

  • l’anglés es ara obligatòri per l’obtencion d’un diplòma dau segondari, n’aviam parlat fa gaire sus aquel blòg.
  • Un novèl ensenhament d’especialitat es creat dins la refòrma dau licèu, e nomat « anglais, monde contemporain », çò que fa doncas doas especialitats per una sola lenga.
  • l’anglés es tanben obligatòri per obtener lo CAPEFE, lo diplòma que permet d’ensenhar lo francés a l’estrangièr.

Aquel darnier punt fai sorrire Emmanuel Isopet. « Es logic non, de parlar anglés per anar ensenhar en Argentina? » ironisa lo president dau Creo Tolosa (l’associacion daus ensenhaires d’òc de l’acadèmia tolosana). Que contunha en se demandant perqué se creèt un novèl ensenhament d’especialitat en anglés, alara qu’un autre existís ja. « As comprètz en legissent lo nom de l’ensenhament, « anglais, monde contemporain », qu’es pas pensat per un estudi de la cultura anglesa e de sa literatura. Tanben perqué los fasèm cagar amb Shakespeare o Conan Doyle los joves? » Isopet denóncia una concepcion de la lenga anglesa unicament « utila » dins un monde « ultra-liberal ». « Son las idèias d’un think-tank d’una drècha rufa e que n’es membre lo director de cabinet dau ministre. Son eles qu’escota Blanquer. Lo rapòrt sul quin basa sa politica en favor de l’anglés es pas qu’una comanda facha per aver una justificacion. » Aquel rapòrt – realizat pel jornalista anglés Alex Taylor e Chantal Manes- Bonnisseau, inspectritz generala de l’Educacion Nacionala en anglés – preconisa de renforçar l’ensenhament de l’anglés (suspresa). Lo tèxt foguèt bravament criticat, « per la màger part daus lingüistas e daus especialistas de la didactica de las lengas » segon la Felco. Mas tanben aicí pel president de l’Associacion pel Desvolopament de l’Ensenhament Bi/pluringüe (ADEB), Pèire Escudé, que crenta qu’en apiejant sus una sola lenga, l’aprentissatge de las autras ne patirà: « Verser à haute dose du glyphosate dans le champ scolaire fera-t-il mieux pousser l’écosystème de langues (nationales et européennes en particulier) qui sont les éléments fondamentaux de nos identités et de notre histoire (c’est le rapport qui le dit)…et la capacité multilingue, identité de notre continent? »
Sus la basa dau rapòrt Taylor-Manes, Jean-Michel Blanquer ensaja tanben d’impulsar la creacion « d’escòlas bilinguas dins una granda lenga internacionala » dins cada departament. « Aurètz comprés quina serà la granda lenga en question » comenta la Felco, que regreta de pas veire tant de bona volontat per las classas en occitan: « En Gironda 4 sitis bilingües francés-anglés deurián dubrir a la dintrada 2020, es de dire tant coma i aguèt de dubertura de sitis francés-occitan en…10 ans. » De classas atalas n’i a pas encara fòrça, dins l’acadèmia de Tolosa es question d’una dubertura pas que dins Òlt, segon lo Creo.

Lo mite de la lenga utila
L’analisi de l’ADEB dau rapòrt ministeriau critica tanben las rasons que justifican la politica dau « tot anglés ». Aquela lenga seriá la mai utila dins lo mond tau coma vira uèi – un punt de vista gaire partejat en Alsàcia, per exemple, ont es mai frequent d’emplegar l’alemand au quotidian e dins lo mond professionau. L’ADEB sotalinha que los enfants britanics son « encara mai nuls » que los francéses per aprene e parlar d’autras lengas: « Coma lor lenga es universala, perqué n’aprene una autra? » Es la fin de la logica utilitarista. Fai pas de bilingües mas de monolingües de la lenga « utila ». Es çò que se passèt dins las regions de França pels « patois ». Pasmens, l’Educacion Nacionala, tant coma lo rapòrt Taylor-Manes, afirman sovent los beneficis dau plurilinguisme per que los mainatges desvolopen « de saupre-faire e de capacitats cognitivas particularas » que lor permeton d’obténer « de resultas positivas dins las autras disciplinas » (pagina 24 dau rapòrt).
Yan Lespoux, president de la Felco, disiá i a quauques jorns a prepaus de la refòrma dau bachelierat, que menaça dins los licèus « tot çò qu’es pas d’anglés ». E solid que lo dangièr se transfòrma lèu en « catastròfa » per las lengas minorizadas, mai fèblas. Lo comunicat de la federacion daus ensenhaires d’occitan o rampèla, « la desaparicion dau portugués, dau rus, dau turc o dau japonés […] seriá una granda pèrda, mas aquestas lengas son pas menaçadas dins lor existéncia. » Per contre, se en França degun aprend pas pus l’occitan, lo breton, lo còrse o l’alsacian, lor subrevida es directament atacada.

04 Juin

Lo novèl bac escana totjorn l’occitan au licèu

Ont n’es la lucha contra la refòrma dau bac, denonciada coma una mesa a mòrt per l’occitan?


Manifestacion contra la refòrma dau bac a Tolosa lo 17/02/2019.

Tre sa presentacion en 2018, la refòrma dau bachelierat venguèt la preocupacion primièra daus defensors de las culturas minorizadas en França. Creacion d’un collectiu au nivèu nacionau (« Pour que vivent nos langues »), manifestacions, peticions, demarchas daus elegits, collòqui au Senat, corrièrs au ministèri… Fàcia au ministre de l’Educacion Nacionala, caput e sostengut, la mobilizacion es fòrta. E puòi, lo covid-19 copèt lo vam. Los recampaments s’anullèran e los professors deguèron en urgéncia fargar de corses a distància. Mas lo coronavirus arrestèt pas la lèi, totjorn en plaça. Una lèi que faguèt pasmens l’union generala contra ela : union de las diferentas lengas dau territòri francés e union de totes los militants, maugrat de garolhas a còps rufas e ancianas. En Provença, los qu’afirman que lo Provençau es una lenga a despart protestèron coma los occitanistas, defensors de l’unitat de la lenga d’òc. « Lo dangièr es grand, faguèt bolegar los que de costuma o fan pas gaire, comenta Alan Bartomieu secretari de l’AELOC (l’associacion daus professors de lenga d’òc dins la region Provença-Aups-Còsta-d’Azur). Avèm vist aicí una mena de tentativa d’union sacrada. » Emai se la « tentativa d’union » demòra una escomesa, la causa es rara. Fau dire qu’en butant los liceans a pas prene d’opcions, que valon pas pus res pel bac, la refòrma s’ataca aus corses ont son inscriches la màger part daus escolans de lengas minorizadas. Amai es daissada aus caps d’establiments la causida de metre en plaça un ensenhament d’especialitat per aquelas lengas ; la baissa daus efectius e de las dotacions financièras conjugadas lor balhon totas las rasons necessàrias per o far pas.
Au mes d’abriu una manifestacion daus ensenhaires d’occitan èra prevista a Montpelhièr. Solid que s’anullèt, mas se sap pas quora un tau acampament se podrà téner. Yan Lespoux, lo president de la Felco, e los autres membres de « Pour que vivent nos langues » ne vòlon organizar una « a la dintrada ». « Sèm a soscar se fasèm una manif unitària a París, coma aquela de novembre passat, o se ne fasèm una dins cada region, lo meteis jorn au meteis moment. Avèm tanben una letra per Macron qu’es escricha, mas esperam que l’actualitat siague mens cargada per la mandar. » En esperant, la Felco, la federacion que recampa totas las associacions regionalas daus ensenhaires d’òc dins lo servici public, contunha « d’interpelar lo ministre, sens cap de responsa de segur ». « Cò qu’es positiu es que la situacion es tant grèva que vesèm una vertadièra mobilizacion daus collègas, rapòrta Lespoux. I a l’enveja de se batre. » Ensenhaire au collègi e licèu a Peirigús, Martial Peyrouny espèra el una responsa dau consèlh d’Estat pel recors que faguèt i a dos ans ja. « Normalament lo dorsièr es clavat dempuòi junh de 2019, mas avèm totjorn pas de decision. » Aviá ja lançat una accion similara contra la refòrma dau collègi quauquas annadas abans. « Ai un filh qu’es en 1èra, èra au collègi quand o modifiquèron. Uòi se prend lo covid e sap pas encara cossí se va passar lo bac de francés a la fin de l’an. Me ditz qu’es de la generacion « crash-test ». »

Au licèu Bertran de Bòrn, Martial Peyrouny es en carga de 26 escolans en 2nda, 14 en 1èra e 14 en terminala. De chifras que fan enveja a la majoritat de sos collègas. « Aicí avèm una bona dinamica entre las associacions, lo departament… Sus un territòri que baissa en populacion, e doncas en nombre d’enfants, l’occitan ganha d’escolans. Dubrissèm de classas dins d’escòlas, de collègis. Mas sabèm pas se va durar, perqu’es important d’aver una possibilitat au bac per motivar lo mond. » Ongan, Martial sap que va perdre 5 escolans entre la 2nda e la 1èra, « perqu’an pas pus lo drech de faire doas opcions : se prenon l’occitan, podràn pas faire d’espòrt en mai ». Per çò qu’es de l’especialitat en occitan, lo professor constata que los escolans trantalhan bravament de la prene : « An tant paur de « Parcoursup» e de lor afectacion pels estudis que vòlon s’inscriure dins çò que lor sembla pus important. Alara m’explican, « comprenètz ieu vòli faire una « prépa », ieu vòli faire aquò… ». » Dau costat de Provença, los efièches de la refòrma dau bachelierat sautan aus uòlhs d’Alan Bartomieu, « dins l’acadèmia de Niça, lo nombre de liceans en occitan demesiguèt de mitat en dos ans. N’i aviá 840 en 2017, ara son 419 repartits dins 12 establiments. Coneissèm pas las chifras per Ais-Marselha, que lo consèlh academic se tenguèt pas ongan ». La baissa se vei de’n pertot en Occitania, e las crentas son grandas per la dintrada venenta. « Eriam pessimistas, o sèm encara mai, rapòrta Yan Lespoux. Amb lo covid foguèt fòrça dificil de faire la promocion de l’ensenhament dins los collègis. » La colèra daus ensenhaires d’òc es partejada per aqueles de las autras lengas : « Tot çò qu’es pas anglés es concernit, rampèla lo president de la Felco. Per un còp sèm pas solets. Totas las opcions son desvaloradas, plaçadas a d’oraris pas possibles. » « Lo portugués desaparèis, l’italian es sul camin e l’allemand es en perilh », completa Peyrouny.

La promocion de l’occitan au licèu se poguèt pas assegurar dins los collègis, mas se far en linha amb un clip registrat per d’ancians de Bertran de Bòrn, a Peirigús.

 

Au nòrd de Montpelhièr, lo tot primièr licèu Calandreta, creat fa quauquas annadas, coneis de dificultats diferentas. « Per nautres faire d’occitan es pas un problèma, avèm pas de cap d’establiment opausat, explica Amaïa Cormier, la coordinatritz pedagogica. Totes los liceans son inscriches en LVB au bachelierat, la formula pus fòrta possibla. Mas las complicacions son dins las autras matèrias : podèm pas prepausar fòrça especialitats e aquò fa que de collegians de Calandreta anaràn endacòm mai. » Membre del collectiu « Pour que vivent nos langues », Calandreta es dempuòi la debuta de la mobilizacion au sostenh daus ensenhaires dau public, emai dins las regions ont a pas de licèu – es de tota mena l’avenidor daus calandrons de las escòlas e daus collègis qu’es en jòc. Dempuòi d’annadas se constata dins las facultats que mens de liceans en occitan significa mens d’estudiants e a la fin mens de candidats per faire regent o professor.
Aprèp una annada d’aplicacion de la refòrma dins las classas de 1èra, los professors ne fan un bilanç tràs que marrit, au delai de la problematica occitana. Nòtan una enaussada de l’estrès daus escolans, que se fargan ara un percors individualizat. « Son perduts, an un emplec dau temps de folia, s’enèrva Martial Peyrouny. Per una matèira pòt i aver 4 professors diferents, i a pas pus de classa. Es un caluquitge. » « Amb lo contraròtle de contunh, que s’aplica ara dins fòrça matèiras, an d’examens tostemps, detalha un ensenhaire provençau. De costuma organizi amb eles de teatre, de viatges… Mas avèm pas poscut viatjar, an tròp d’avaloracions de far. Doncas, per justificar ton ensenhament, fas pas pus de pedagogia. » A Peirigús, Peyrouny explica que vegèt jamai « tant de cas d’eczemà, de coliti o de mau d’esquina, se son mes una pression incresibla ». Çò segur es que la refòrma desvalora un diplòma, lo bachelierat, qu’èra ja insufisent per trabalhar. A la tèsta de l’ofensiva, Jean-Michel Blanquer semblava inatacable pendent sas primièras annadas en pòste. Un cambiament se notèt quora espetèt la crisi sanitària en març, puòique lo president de la Republica e lo Primièr ministre lo contradiguèron mantun còps. Lo ridicul de la repeticion d’aquelas contradiccions escapèt a degun. E faguèt un brave plaser als professors. « De tota mena au ministèri deuràn reformar la refòrma, pensa Peyrouny. Amb l’organizacion actuala, van dins la paret. E benlèu qu’a la dintrada, quand relançarem lo moviment d’oposicion, lo ministre aurà cambiat. » Per Emmanuel Isopet, president dau CREO de Tolosa (associacion dau professors de l’acadèmia tolosana), la responsa es clara : « crèsi pas que sautarà, l’aurián ja fach. E s’èra lo cas, son successor tocarà pas a la refòrma ».


Manifestacion a Paris lo 30/11/2019 dau collectiu « Pour que vivent nos langues ».

Lo tablèu es negre per l’occitan, pasmens sos defensors gardan espèr. Mai que mai gràcia a las convencions, una mesura que data de la lei Fillon en 2005. Un tèxt que definís los objectius, chifrats, de desvolopament de l’ensenhament en lenga regionala. Ne cal un per acadèmia, pactat entre lo rectorat e la Region. Los politics pòdon doncas pesar e refutar la convencion se los objectius lor van pas. « Es la sola causa seriosa qu’avèm, lo sol engajament de l’Estat, via son rector, qu’i podèm aver un pauc fisança » descriu Emmanuel Isopet. Emai se completa sulpic : « fas de promessas, mas es coma un maridatge, pòt i aver engana ». En 2017, la ministra Najat Vallaud-Belkacem signèt una convencion cadra amb l’Ofici Public de la Lenga Occitana, que se deu declinar e aplicar dins las 5 acadèmias concernidas per l’OPLO (Bordèu, Lemòtges, Peitius, Montpelhièr e Tolosa). Se dau costat de Bordèu las causas avancèron, es pas parièr a Tolosa. « Esperam encara la signatura oficiala de la convencion localament, reprend Isopet. Avèm pas dubert de novèla classa bilingua dempuòi dos ans, e l’an passat arrestèron los corses de lenga d’òc dins 10 licèus. » La proteccion pòt èsser fendasclada. Dins d’autras Regions i a ges de proteccions. « En Provença, los elegits an pas una volontat fòrta de protegir la lenga, e la region a jamai tròp bolegat per fargar una convencion » se planh Alan Bartomieu. Amai, la division ajuda pas, puòique lo secretari de l’AELOC afortís que de representents dau Coulectiéu Prouvènço, per quau lor país es pas occitan, o volián empachar. Çaquelà, l’importància de la Region per fargar una convencion mòstra qu’en mai de luchar cap au ministèri e au rectorat, cal tanben (primièr?) faire pression suls elegits. Que siague amb los Departaments, las Comunas, las Regions, « los motius d’espèr son au niveu locau » conclutz Emmanuel Isopet.

L’an passat, deputats, senators, conses, conselhièrs de collectivitats, nombre d’elegits prenguèron posicion per las culturas minorizadas. En Occitania son pas los mai actius, mas lo moviment occitanista el se recampèt largament: dau Congrès au Felibritge en passant per l’IEO, degun manquèt pas. La manifestacion de Tolosa en febrièr 2019, organizada en 2 setmanas acampèt mai de 2000 personas, amb de representents de totes los territòris d’òc, de Niça fins a Bordèu. A l’ora dau coronavirus, d’unes crentan, coma Martial Peyrouny, que « la paur embarre lo mond e empache las oposicions de s’exprimir ». L’enjòc de las setmanas que venon serà de retrobar lo vam e l’unitat, per sauvar l’ensenhament e l’avenidor de la lenga occitana.

Ambient dins la manifestacion a Tolosa, lo 17/02/2019

03 Juin

Las annadas 70 foguèron un temps fòrt de la lucha occitanista. Mas tot nasquèt en mai de 1968.

 

Fa quauquas setmanas Viure al País vos prepausava una emission consacrada a la nòva cançon occitana, moviment cultural emblematic de las annadas 70, e cabussaviam amassa dins una decenia ont la lucha occitanista èra mai populara que jamai. Uòi vos prepausam de tornar veire un emission que torna sus l’eveniment fondator que rendèt possiblas totas las avançadas que seguiguèron: mai de 68. Pels 50 ans d’aquel mes que revolucionèt França tota, emai Occitania, aviam registrat en 2018 una emission especiala. En compania dau cantaire Mans de Breish remontam lo temps e visionam d’archius. Mancatz pas lo reportatge amb los testimoniatges de l’autor e comedian Claudi Alranq ; de l’escrivan Rotland Pecout ; de la professora e escrivan Miquela Stenta ; dau menaire viticòl, Joan Huillet.

02 Juin

Ox’Ivent e la musica en òc fàcia au covid

Aprèp lo comèrci amb Macarel, lo teatre amb La Rampe, contunham de rescontrar las victimas de la crisi sanitària. Aqueste còp avèm contactat Joan-Francés Bonnier, fondator e administrator de Ox’ivent, una estructura de produccion e de gestion administrativa per de grops de musica. Una estructura qu’es tanben a còps un organizator d’eveniments culturaus; e que se balha per tòca de sociabilizar e promòure l’occitan. Brèu, un collectiu que coneis cada costat de l’accion musicala. E qu’es en dificultat coma totes los actors de l’espectacle viu. Jeff Bonnier nos indica dins l’entrevista que son a l’espèra de la decision dau govèrn d’aplicar o non una « annada blanca », es de dire un renovelament de totes los estatuts d’intermitents de l’espectacle en 2021. Per eles, es una question de vida o de mòrt.